Hacivat ile Karagöz kimdir? Hacivat ile Karagöz’ün hayatı... Hacivat-Karagöz oyununun konuşma metni... Hacivat-Karagöz karakterleri...

Hacivat-Karagöz, bir gölge oyunudur ve eğlence amaçlıdır. 

Oyun, deriden kesilen ve tasvir adı verilen bir takım şekillerin (insan, hayvan, bitki, eşya vb.) arkadan ışıklandırılmış beyaz bir perde üzerine yansıtılması temeline dayanır.

Hacivat-Karagöz oyununun tarihçesi

İslâm dünyasında 11. yüzyılda sözü edilmeye başlanan oyuna hayal-i zili (gölge hayali) adı verilmiştir.

Evliya Çelebi Karagöz ile Hacivat‘ın Anadolu Selçuklu Hükümdarı Alaaddin Keykubat zamanında (13. yüzyıl) yaşamış gerçek kişiler olduğunu belirtir.

Halk arasındaki söylentiye göre ise Karagöz ile Hacivat, Sultan Orhan (14. yüzyıl) zamanında Bursa’da bir cami yapımında çalışmış işçilerdir. İkisi arasındaki nükteli konuşmalar, diğer işçileri oyaladığı için Sultan Orhan tarafından ikisi de öldürülmüştür.

 

Daha sonra Şeyh Küşteri, Hacivat ve Karagöz’ün deriden yapılmış tasvirlerini oynatmış ve onların şakalarını tekrarlamıştır. Bu nedenle Karagöz perdesine "Küşteri Meydanı" da denir.

hacivat karagoz oyunu nasildir karakterleri kimlerdir

Hacivat-Karagöz oyunu, özellikle 17. yüzyıldan sonra oldukça yaygınlaşmıştır.

19. yüzyılda Karagöz, kısaca, hayal oyunu diye anılmış, bu oyunu oynatan sanatçılara da hayalî (hayalci, Karagözcü) denmiştir. Hacivat-Karagöz oyunu, halk kültürünün ortak ürünüdür. Bu oyunlarda işlenen çeşitli konuları kimin düzenlediği belli değildir. Karagöz, tuluata dayandığı için oyunun sözlerini, her sanatçı, oyun sırasında kendine göre düzenler.

Karagöz oyunları 19. yüzyılda yazıya geçirilmeye başlanmıştır.

Hacivat-Karagöz oyununun bölümleri:

Mukaddime (Giriş): Oyunun başlangıç bölümüdür. Perdede görüntü verilmeden önce müzik başlar. Sonra konuya uygun olarak bir görüntü verilir. Hacivat Of… hay, Haak! diyerek perde gazeline başlar.

Muhavere (Söyleşme): Karagöz ile Hacivat arasında geçer. Muhavere iki bölüme ayrılır: Bunlar, fasılla ilişkisi olan ve fasılla ilişkisi olmayan bölümlerdir. Muhaverede yalnız, Hacivat ve Karagöz bir oyun oynar. Bu oyun, önce olmayacak bir olayın gerçekleşmiş gibi anlatılmasıyla başlar, sonra bunun düş olduğu anlaşılır.

Fasıl (Oyun): Oyunun kendisidir. Hacivat ve Karagöz’den başka oyun kişileri fasılda görünürler. Karagöz oyunları genellikle adlarını bu bölümün içeriğinden alır.

Bitiş: Bu bölüm çok kısadır. Karagöz, oyunun bittiğini haber verir, kusurlar için özür diler, gelecek oyunu duyurur. Karagöz’le Hacivat arasında kısa bir söyleşme geçer. Bu söyleşmede oyundan çıkarılacak sonuç da belirtilir.

Hacivat-Karagöz oyununun kişileri:

Karagöz; okumamış halkı; Hacivat ise aydın ya da yarı aydın kimseleri temsil eder.
Çelebi; Genç, züppe bir mirasyedi.
Kürt; Hamal, bekçi.
Altı Kulaç Beberuhi: Cüce ve aptal.
Arnavut; Bahçıvan, korucu, bozacı.
Tuzsuz Deli Bekir; Sarhoş, zorba.
Acem; Zengin tüccar.
Efe; Zorba.
Ak Arap; Dilenci, kahve dövücüsü.
Matiz; Sarhoş.
Zenci Arap; Lala, köle.
Zenne; Kadın.
Yahudi; Bezirgan.
Kastamonulu; Oduncu, bekçi.
Ermeni; Kuyumcu.
Bolulu; Aşçı.
Frenk ve Rum; Doktor, terzi, tüccar, meyhaneci.
Kayserili; Pastırmacı.
Lâz; Kayıkçı, kalaycı.
Rumelili; Pehlivan, arabacı.
Tiryaki; Lâf ebesi.