Hüseyin Rahmi Gürpınar'ın kısaca hayatı nasıldır? Hüseyin Rahmi Gürpınar'ın edebi kişiliği nasıldır? Hüseyin Rahmi Gürpınar'ın eserleri nelerdir? 

 

1864-1944 yılları arasına sığdırılmış bir hayat!
Taripler 19 Ağustos 1864'ü gösterdiğinde İstanbul'da bir çocuk dünyaya gelir. Ki o edebiyatımızın önemli bir şahsiyeti haline gelecek, roman ve öykü yazarı olacaktır
Hünkar yaveri Mehmet Sait Paşa'nın oğludur.
3 yaşında iken annesinin ölümü üzerine Girit'te bulunan babasının yanına gönderilir. İlkokula burada başlar. Babası tekrar evlenince 6 yaşında İstanbul'a anneannesinin Aksaray'daki Konağı'na döner.
Yakubağa Mektebi, Mahmudiye Rüşdiyesi ve İdadide öğrenim görür.
1878'de Mekteb-i Mülkiye'ye girer.
1880'de hastalık nedeniyle ikinci sınıfta okulu bırakır.
Kısa bir süre Adliye Nezareti Ceza Kalemi'nde memur, Ticaret Mahkemesi'nde Azâ Mülazımı olarak çalışır.
1887'de Ahmed Mithad Efendi'nin Tercüman-ı Hakikat gazetesinde yazmaya başlar.
Batı uygarlığının yaşantısını taklit ederken gülünç duruma düşen insanları anlattığı ilk romanı "Şık" gazetede tefrika şeklinde yayınlanır.
Fransız yazarlardan çeviriler yapar.
1894'te İkdam gazetesine geçer.
Kendisine büyük ün sağlayan ilk eseri "Mürebbiye" ile "Metres", "Tesadüf" ve "Nimetşinas" bu gazetede tefrik edilir.
Sansürün "Alafranga" (1911'de "Şıpsevdi" adıyla basıldı) romanını yasaklaması üzerine yazarlığı bırakır.
1908'e kadar suskun kalır.
İkinci Meşrutiyet döneminde Ahmet Rasim ile birlikte 37 sayı süren "Boşboğaz ile Güllâbi" adlı mizah dergisini çıkarır.
Sabah ve Vakit gazetelerinde çalışır.
1912'de Heybeliada'ya taşınır.
Kütahya milletvekili olduğu 1936-1943 dışında tüm yaşamını Heybeliada'da geçirir.
1924'te Son Posta gazetesinde tefrik edilen "Ben Deli miyim" romanı ahlaka aykırı bulunarak yargılanır ama beraat eder.
8 Mart 1944'te Heybeliada'da yaşamını yitirir. Heybeliada'daki Abbas Paşa Mezarlığı'na defnedilir.

Sanat anlayışı

Anneannesinin yalısında dadılar arasında geçirdiği çocukluk ve gençlik yılları, İstanbul yaşamı ve insanlarını tüm detaylarıyla öğrenmesini sağlar. Ev kadınlarının çeşitli konulardaki düşüncelerini öğrenir. Batılı yazarların yanısıra Türk halk edebiyatından da yararlanır. Romanı ahlakın aynası olarak görür. Geniş bir okur kitlesine ulaşabilmek için yalın bir dil kullanır. Çok okunan bir yazar olmasını da bu yalınlığına bağlanır.
Eserlerinde toplumsal ve ekonomik eşitsizlikleri, kadın-erkek ilişkilerini, din sorunlarını konu alır.
Zeki ve kurnazların, saf ve cahilleri kandırarak işlerini yürüttükleri çarpık bir düzenden kurtulmak için akılcı düşüncenin gelişmesi gerektiğini savunur.
Dar sokakları, ahşap evleri, konakları, yalıları ve çarşılarıyla hep İstanbul'u işler.
Romanlarında döneminin İstanbul'un her kesiminden, sınıfından insana yer verir. Külhanbeyler, züppeler, fahişeler, hanımefendiler, mahalle kadınları, paşalar, memurlar, beslemeler, imamlar, esnaf.
Çevre betimlemeleri üzerinde durmaktansa karakterlerini güçlendirmeyi tercih eder. Bu karakterleri yerel şivelerle konuşturmakta ustalaşır.
Emile Zola'nın deneysel roman yöntemini benimser ve uygular. Ömrünün son otuz yılını Heybeliada'daki köşkünde yazarak geçirir.
Yapıtlarında İstanbul'un mahallelerindeki yaşam tarzını gerçekçi bir biçimde dile getirdiği için "sokağı edebiyata getiren sanatçı" olarak kabul edilir.
Edebiyatımızda natüralizmin temsilcisi sayılmıştır.
Yapıtlarında Ahmet Mithat geleneğini sürdürmüş; anlatımın akışına karışarak kendi duygu ve düşüncelerini aktarmıştır.
Yapıtlarında, kahramanları çevrelerinin diliyle konuşturmuş, taklitlere yer vermiştir.
Romanlarının önemli bir özelliği de toplumsal bir yergi taşımasıdır.
Yapıtlarının önemli başka bir yönü de yoksul çevrelerin kadın yaşamını dile getirmesi, onların çilesini işlemesidir. "İffet, Tesadüf, Nimetşinas, Sevda Peşinde" adlı yapıtları bunun en güzel örnekleridir.

Hüseyin Rahmi Gürpınar'ın Eserleri

ROMAN:

Şık (1889)
İffet (1896)
Mutallâka (1898)
Mürebbiye (1899)
Bir Muadele-i Sevda (1899)
Metres (1900)
Tesadüf (1900)
Şıpsevdi (1911)
Nimetşinas (1911)
Kuyruklu Yıldız Altında Bir İzdivaç (1912)
Gulyabani (1913)
Cadı (1912)
Sevda Peşinde (1912)
Hayattan Sayfalar (1919)
Hakka Sığındık (1919)
Toraman (1919)
Son Arzu (1922)
Tebessüm-i Elem (1923)
Cehennemlik (1924)
Efsuncu Baba (1924)
Meyhanede Hanımlar (1924)
Ben Deli miyim (1925)
Tutuşmuş Gönüller (1926)
Billur Kalp (1926)
Evlere Şenlik, Kaynanam Nasıl Kudurdu (1927)
Mezarından Kalkan Şehit (1928)
Kokotlar Mektebi (1928)
Şeytan İşi (1933)
Utanmaz Adam (1934)
Eşkıya İninde (1935)
Kesik Baş (1942)
Gönül Bir Yeldeğirmenidir Sevda Öğütür (1943)
Ölüm Bir Kurtuluş mudur (1954)
Dirilen İskelet (1946)
Dünyanın Mihveri Para mı Kadın mı (1949)
Deli Filozof (1964)
Kaderin Cilvesi (1964)
İnsanlar Maymun muydu (1968)
Can Pazarı (1968)
Ölüler Yaşıyor mu (1973)
Namuslu Kokotlar (1973)

ÖYKÜ:

Kadınlar Vaizi (1920)
Namusla Açlık Meselesi (1933)
Katil Bûse (1933)
İki Hödüğün Seyahati (1934)
Tünelden İlk Çıkış (1934)
Gönül Ticareti (1939)
Melek Sanmıştım Şeytanı (1943)
Eti Senin Kemiği Benim (1963)

OYUN:

Hazan Bülbülü (1916)
Kadın Erkekleşince (1933)
Tokuşan Kafalar (1973)
İki Damla Yaş (1973)
Gülbahar Hanım

TARTIŞMA:

Cadı Çarpıyor (1913)
Şekavet-i Edebiye Tartışmaları (1913)
Sanat ve Edebiyat (Ölümünden sonra H. A. Önelçin derledi, 1972)

Sitemizden en iyi şekilde faydalanabilmeniz için çerezler kullanılmaktadır.