Deizm ne zaman ortaya çıkmıştır? Deizmde neye inanılır? Deistler dine nasıl yaklaşırlar? İşte dünden bugüne deizm...

17. yüzyılda İngiltere'de kullanılmaya başlanır deizm kelimesi. Milattan öncesine kadar gitse de özellikle Coğrafi Keşifler, Rönenans ve Reform hareketleri sonrası ortaya çıkar. Çünkü bu dönemde dünya tarihinin İncil'den ibaret olmadığı belirtilir, Hıristiyanlık eleştirilir ve hümanist bir yaklaşım gelişir.
makaleler.com sitesinde Emel Gülcan'ın kaleminden deizmin ayrıntılarına bir bakalım...

 

Peki nedir deizm?

Tanrının varlığının akılla kavranabileceğini savunan, kaynağını mantık ve doğadan alan, tüm dinleri, peygamberleri ve kutsal kitapları reddeden tek tanrı inancıdır.
Deizme göre tanrı evreni yaratır ama sonrasına karışmaz.
Deistler dine akılcı yaklaşırlar, onlara göre peygamber, kutsal kitap, melek, şeytan, günah, sevap gibi kavramlar yoktur.
Deistler için İslam, Hıristiyanlık ve Musevilik gibi dinler sözde gökten inmedir ve bu dinler hurafeler ve korkutmalarla doludur.
Deizmde bir rahibe, papaza ya da imama gerek yoktur.
İhtiyaç olan tek şey insanın sağduyusu ve düşünme becerisidir.
Deizm insanları akıllarını kullanmaya teşvik eder ve otoriteyi sorgulamayı öğretir. Vahi ve kitaplara dayalı dinler gibi akılcı olmayan iddialarda bulunmaz.
Deistler şükür ve teşekkür etmek için dua edebilirler ama dua etmeleri için kilise, havra veya cami gibi belli bir yer, zaman veya belirli bir vücut duruşları yoktur.

Deistler neye inanır?

Evrene bakıldığında bir düzen ve intizam vardır. Deistlere göre de bu düzeni kuran ve oluşturan bir tanrı yaradan bulunur. Deistlere göre; evren tanrı tarafından tasarlanan, hareketi başlatılan ama dışarıdan müdahale olmadan doğa kanunlarına uygun şekilde işleyen bir bütünlüğe sahiptir. Tanrı insanların mantıksal davranmasını ister. Bazı deistler tanrının evreni yaratıp geri çekildiğini düşünürken bazıları tanrının insan davranışlarına müdahale edebileceğini savunur.
Deizmde ruhun ölümsüzlüğüne dair inanç da çeşitlidir. Bazı deistler ölümden sonra yaşama veya reenkarnasyona inanabilir.

Deistler tanrıya nasıl varır?

Deistlere göre var olan her şeyin bir nedeni vardır ve hiçbir şey nedensiz değildir.
Bu akıl yürütme ile ilk nedene inilir ve nedeni bulunmayan tanrıya varılır.
Onlar için tanrı nedeni bulunmayan tek varlıktır.
Deistler doğayı yöneten tutarlı ve öngörülür yasalar olduğunu düşünür. Bu yüzden de deistler için yasa koyucu yüce bir varlık olmalıdır. Evrene baktıklarında her şeyin detaylıca tasarlandığını düşünürler ve böylece evreni tasarlayan üstün bir varlığa inanırlar.

Deizmin alt kolları: Deizm kendi içinde ufak nüanslarla pandeizm, panendeizm, polideizm, Hıristiyan deizmi, felsefi deizm, bilimsel deizm, spritüel deizm, hümanist deizm gibi alt dallara ayrılır.

 

Avrupa’da deizm

Deizm kavramı pek çok İngiliz aydınını peşinden sürüklemiştir. İngiliz düşünür Edward Herbert deizmin babası kabul edilmiştir. Charles Blount ve John Toland deizm konusunda eserler vermiş ve bu görüşü irdeleyerek yaygınlaştırmaya çalışmıştır.
Fransa da deizm konusunda önemli bir yere sahiptir. Fransız deistleri arasında öne çıkan Jean Bodin’e göre ister tek tanrıcı, isterse çok tanrıcı olsun, bütün dinler gereksizdir. Deizm konusunda kafa yoran bir başka Fransız filozof Voltaire ise, Newton fiziği ve tabiat kanunu fikrini esas alan bir doğal din anlayışını savunmuştur. Voltaire’in katı deizmini daha romantik hale getiren ise J. J. Rousseau’dur. O, Hıristiyanlıktaki insanın doğuştan günahkar olduğu fikrine karşı çıkmış insanın doğuştan iyi ve adil olduğunu belirtmiştir. Ona göre din, yüksek bir varlığın bizlere verdiği yüksek bir duygudan ibarettir. Ünlü filozof bu inancını, “İnsanın dini ne tapınaklardır, ne altarlar ne de ayinlerdir. İnsanın dini tamamen en üstün olan tanrıya içsel bir ibadet ve ahlak kurallarına sonsuza dek uymaktır” diyerek de ifade etmiştir.

Ünlü deistler kimlerdir?

Napolyon Bonapart, Benjamin Franklin, Albert Einstein, Adam Smith, George Washington, Mark Twain ve Victor Hugo tanınmış deistler arasındadır.

Bi'SORU DAHA?

Petr Cech neden maske takıyor?

Arsenal forması giyen Petr Cech'in maçlara maskeyle çıkmasının sebebi ne? Cech ne zamandan beri...

Aogashima Adası nerededir?

Özellikle büyükşehirde yaşayan, yoğunluktan ve betonlardan bunalan insanlar kaçıp gitmek isterler...

Müzeler neden Pazartesi günleri kapalıdır?

Tarihi değerlerin sergilendiği ve koruma altında tutulan müzeler hangi zaman dilimlerinde açıktır...

Camilere neden deve kuşu yumurtası konur?

Sadece camilerde değil aslında seralarda ve bazı yaşam alanlarında da deve kuşu yumurtası konulur. İşte...

Sitemizden en iyi şekilde faydalanabilmeniz için çerezler kullanılmaktadır.